Vruchtbaarheidsproblemen
Hier vind je een algemeen overzicht van de belangrijkste oorzaken van verminderde vruchtbaarheid bij vrouwen en mannen. De meest voorkomende oorzaken zijn een vermindere kwaliteit van het sperma en problemen met de eisprong.
Wanneer het voor een koppel moeilijk gaat om zwanger te worden dan wordt nog teveel eerst naar de vrouw gekeken, nochtans is de kans dat de oorzaak bij de man ligt even groot als de kans dat de oorzaak bij de vrouw ligt. Bij veel koppels met moeilijkheden hebben beide partners een verminderde vruchtbaarheid.
Vruchtbaarheidsproblemen bij vrouwen
De belangrijkste oorzaken van vruchtbaarheidsproblemen bij de vrouw zijn eisprong gerelateerd: een onregelmatige cyclus of helemaal geen eisprong.
Problemen met de eisprong
Eén van de meest voorkomende oorzaken van verminderde vruchtbaarheid bij vrouwen is het uitblijven van een eisprong.
De rijping van de eicel en de eisprong worden gereguleerd door twee hormonen: Follikel Stimulerend Hormoon (FSH) en Luteiniserend Hormoon (LH). FSH doet de eicellen rijpen, LH wekt de eisprong op. Wanneer te veel of te weinig van één van beide hormonen wordt geproduceerd dan kunnen de eicellen niet voldoende rijpen voor de eisprong, of vindt geen eisprong plaats.
Een gekende aandoening is PCO of PCOS, voluit PolyCysteus Ovarium Syndroom. Bij PCO is de verhouding tussen LH en FSH verstoord waardoor het rijpingsproces van de eicellen niet meer op een normale manier kan plaatsvinden: de eierstokken raken opgevuld met onrijpe follikels die geen vruchtbare eicellen zullen opleveren. PCO komt voor bij 5 tot 10 procent van de vrouwen, meestal wordt PCO behandeld met Clomid.
Meestal wordt PCO
behandeld met Clomid.
Gestoorde wisselwerking
Soms is de vagina is te zuur, of het baarmoederhalsslijm te taai. Er word dan gesproken van een vijandig baarmoederhalsslijm of van een cervixfactor. Zaadcellen geraken hierdoor niet voorbij de baarmoederhals.
Eileider problemen
Afsluiting - geheel of gedeeltelijk - van de eileiders maakt een natuurlijke bevruchting onmogelijk. Dit kan het gevolg zijn van een voorgaande buitenbaarmoederlijke zwangerschap, een operatie, een ontsteking of endometriose. Endometriose is een afwijking waarbij het slijmvlies dat de binnenkant van de baarmoeder bekleedt zich verder gaat verspreiden. Hierdoor kunnen vergroeiingen aan de eileiders of eierstokken ontstaan.
Problemen met de baarmoeder
Er kan iets mis zijn met de vorm van de baarmoeder, ze kan een baarmoederfibroom bevatten of het baarmoederslijmvlies is niet klaar voor een zwangerschap.
De baarmoeder heeft normaal de vorm van een omgekeerde peer, door aangeboren afwijkingen of aandoeningen zoals baarmoederfibromen kan een onregelmatige vorm optreden. Een afwijkende vorm maakt innesteling moeilijk of zelfs onmogelijk.
Een baarmoederfibroom is een goedaardig gezwel dat zich binnen de baarmoederwand vormt. Een baarmoederfibroom heeft geen rechtstreekse invloed op de vruchtbaarheid maar kan wel de eileiders samendrukken of de baarmoeder van vorm veranderen waardoor het moeilijker wordt om zwanger te geraken. Soms is er een verhoogd risico op miskraam of kunnen er moeilijkheden optreden bij de geboorte.
Ongeveer 50 procent van de vrouwen ouder dan 40 heeft één of meerdere baarmoederfibromen. Voor zover bekend verhogen deze niet het risico op baarmoederkanker. In gevallen waarbij de baarmoederfibromen een probleem veroorzaken, kunnen ze operatief verwijderd worden.
Hormonale problemen kunnen er toe leiden dat het baarmoederslijmvlies niet goed voorbereid is op innesteling.
Vruchtbaarheidsproblemen bij mannen
Bij mannen is er vrijwel nooit sprake van volledige onvruchtbaarheid, maar wel van verminderde vruchtbaarheid omdat de kwaliteit van het sperma niet optimaal is.
Onder kwaliteit van het sperma verstaan we twee aspecten: de hoeveelheid zaadcellen in het sperma en de kwaliteit van deze zaadcellen. De meeste problemen van verminderde mannelijke vruchtbaarheid zijn een combinatie van te weinig en een verminderde kwaliteit van deze zaadcellen.
Een milliliter sperma bevat normaal 30 miljoen zaadcellen. Als er minder dan 20 miljoen zaadcellen zijn per milliliter dan spreekt men van oligozoõspermie, bij volledige afwezigheid van zaadcellen spreekt men van azoõspermie.
Een verminderde hoeveelheid zaadcellen is niet altijd een probleem, het kan dan gewoon langer duren tot er een bevruchting plaatsvindt. Vaak hebben mannen met een verlaagde hoeveelheid tegelijkertijd ook een probleem met de kwaliteit van de zaadcellen, dan wordt het wel wat moeilijker.
Onder kwaliteit van de zaadcellen verstaan we vooral hun beweeglijkheid en vorm. Om de eicel te bereiken moeten de zaadcellen voldoende beweeglijk zijn. Wanneer er een probleem is met de beweeglijkheid spreekt men van asthenozoõspermie.
Zaadcellen met een misvormd of gesplitst hoofd kunnen de wand van de eicel niet doordringen, enkel zaadcellen met de juiste vorm kunnen voor bevruchting zorgen. Bij elke man komt een groot aantal zaadcellen met afwijkende vorm voor, indien dit aantal meer dan 70 procent bedraagt is er wel een probleem en spreekt men van teratozoõspermie.
Oorzaken van verminderde hoeveelheid en kwaliteit van de zaadcellen
De kwaliteit van het sperma is afhankelijk van externe factoren. Niet alleen de aanwezigheid van oestrogenen in de voedselketen, maar ook de zware industrie en onze manier van leven worden verantwoordelijk geacht voor een achteruitgang van de mannelijke vruchtbaarheid.
- Regelmatig contact met pesticiden, bepaalde solventen (bv. in verven en vernissen), zware metalen zoals lood en kwik of X-stralen is schadelijk voor de zaadcellen.
Daarnaast bestaat er geen twijfel over dat overmatig drankgebruik, roken en drugs een ongunstig effect hebben op de vruchtbaarheid. Een concreet voorbeeld: het duurt 3 tot 9 maanden vooraleer het effect van marihuana-gebruik op de sperma kwaliteit volledig verdwenen is. Bepaalde medicatie kan ook een invloed hebben op de kwaliteit van het sperma, vraag hierover raad aan je huisarts. - De optimale temperatuur (in de zaadballen) voor de productie en het bewaren van zaadcellen is 35 graden. Een sauna, een heet bad of het dragen van te strakke kledij verhoogt de temperatuur waardoor de hoeveelheid en/of de kwaliteit van de zaadcellen daalt.
- Een gezonde, gebalanseerde voeding is belangrijk. Onder andere een tekort aan vitamine C vermindert de kwaliteit van het sperma.
- De frequentie van zaadlozing kan ook een invloed hebben: het opsparen van zaad gedurende lange tijd is zeker niet bevorderlijk voor de kwaliteit, zeer frequente zaadlozing zal dan weer de voorraad uitputten. In het algemeen neemt de productie van zaadcellen toe bij regelmatige sexuele activiteit, maar bij zeer frequente zaadlozing zal de voorraad zaadcellen uitgeput raken en dus de hoeveelheid zaadcellen in het sperma afnemen.
Ook lichamelijk factoren (anatomisch en immunologisch) hebben een invloed op de hoeveelheid en de kwaliteit van zaadcellen.
- (Gedeeltelijke) afwezigheid van zaadleiders of obstructie in de zaadleiders. Transport van zaadcellen is moeilijk of onmogelijk, het zaadvocht kan wel gewoon aangemaakt worden maar er zijn geen of minder zaadcellen in aanwezig.
- Geen of verminderde productie in de zaadballen, mogelijk door: niet spontaan indalen van de zaadballen, genetische afwijking, een ontsteking of een ongeval.
- Een spataderkluwen (varicokèle) of vochtophoping (hydrocokèle) in de balzak, dit verhoogt de temperatuur en heeft een negatief effect op de kwaliteit van het sperma.
- Een te lage productie van follikelstimulerend hormoon (FSH) kan ook een oorzaak zijn van verminderde hoeveelheid zaadcellen in het sperma, FSH stimuleert de zaadballen om zaadcellen te produceren
- Aanwezigheid van antistoffen tegen zaadcellen in het sperma, deze hechten zich vast aan de zaadcellen en beinvloeden daardoor de beweeglijkheid of maken het onmogelijk voor de zaadcellen om door de wand van de eicel te dringen. Aanwezigheid van antistoffen wordt meestal vastgesteld bij mannen die een hersteloperatie na sterilisatie hebben ondergaan.
Laatste update: 23-Mei-2011